MaRika Crystal – manufaktura ze Starachowic, która od 1991 roku ręcznie szlifuje kryształ

MaRika Crystal to rodzinna szlifiernia szkła i kryształu ze Starachowic, założona w 1991 roku przez małżeństwo pasjonatów szkła. Manufaktura wytwarza kieliszki, szklanki, karafki, wazony i zestawy prezentowe z kryształu ołowiowego o zawartości 24% PbO, a każdy szlif wykonuje ręcznie mistrz zdobnictwa. Jej wyroby trafiają do klientów w Polsce i za granicą, m.in. do Polskiej Ambasady w Paryżu.

Najważniejsze w skrócie

• Kto: rodzinna manufaktura – Zakład Produkcyjno-Handlowy „Marika”.
• Gdzie i od kiedy: Starachowice, województwo świętokrzyskie, od 1991 roku.
• Materiał: kryształ ołowiowy 24% PbO – biały i kolorowy (m.in. kobalt, rubin, szmaragd).
• Technika: ręczny szlif, malowanie i grawerowanie, także na zamówienie.
• Oferta: kieliszki do wina, wódki, likieru i szampana, szklanki, karafki, wazony, patery, zestawy prezentowe.

Polski kryształ ma za sobą złote lata, gdy szlifowane kieliszki i wazony stały w niemal każdym domu, a huty pracowały pełną parą. Potem przyszła moda na tanie szkło z masowej produkcji i wiele zakładów zniknęło. Kilka manufaktur przetrwało jednak dzięki uporowi ludzi, którzy nie wyobrażali sobie innej pracy. Jedną z nich jest szlifiernia Marika w Starachowicach – miejsce, o którym w internecie pisze się zaskakująco mało, choć jej wyroby trafiają na stoły na kilku kontynentach.

Od małej szlifierni do polskiej manufaktury

Historia firmy zaczyna się w 1991 roku. Jak opisywało Echo Dnia, to wtedy założyciele otworzyli własną szlifiernię w Starachowicach i od tej pory wspólnie ją prowadzą. Początkowo zakład zajmował się szlifowaniem bezbarwnego kryształu. Z czasem doszły szkła kolorowe, autorskie wzory i coraz bardziej wymagające zamówienia indywidualne. Sama firma określa tę drogę krótko: od małej szlifierni do polskiej manufaktury.

Dziś to zespół hutników, mistrzów zdobnictwa, malarzy i grawerów. Według Echa Dnia firma ma nawet własną wytwórnię ozdobnych pudełek, w których wyroby trafiają do klientów. W 2021 roku gazeta pisała o ok. 700 produktach w ofercie – od pojedynczych kieliszków po rozbudowane komplety.

Jak powstaje kryształ w MaRika Crystal

Na stronie manufaktury proces opisano w czterech etapach. Każdy z nich wymaga innego rzemieślnika i innych umiejętności.

1. Forma

Wszystko zaczyna się od masy kryształowej i kształtu nadanego przez hutnika. Szlifiernia współpracuje z najstarszymi hutami szkła kryształowego w kraju. Jak zauważało Echo Dnia, w Polsce zostało niewiele prywatnych hut, od których można kupić półfabrykaty, co pokazuje, jak bardzo skurczyła się ta branża.

2. Ręczny szlif

To serce całej pracy. Mistrz zdobnictwa prowadzi każde nacięcie osobno, dociskając szkło do obracającej się tarczy. Najpierw usuwa się nadmiar materiału tarczami do szlifowania zgrubnego, potem wygładza powierzchnię drobniejszymi. Następnie szlif poleruje się na tarczach z drewna, korka lub filcu z użyciem past i proszków polerskich. Cały proces odbywa się z chłodzeniem wodą. Jedno nieuważne dociśnięcie potrafi zniszczyć gotowy prawie kieliszek, dlatego tej pracy nie da się przyspieszyć.

3. Kolor, malowanie i grawer

Część wyrobów otrzymuje kolorową warstwę, inne są malowane lub grawerowane. Grawer wykonuje się na małych tarczach, które pozwalają uzyskać bardzo drobne, precyzyjne motywy – od ornamentów roślinnych po napisy, daty i herby.

4. Selekcja i pakowanie

Każdy egzemplarz jest sprawdzany pod kątem szlifu, przejrzystości i wad szkła, a następnie pakowany w opakowanie prezentowe.

Dlaczego 24% PbO ma znaczenie

Wszystkie wyroby MaRika Crystal powstają z kryształu ołowiowego zawierającego 24% tlenku ołowiu. To dodatek, który zmienia właściwości szkła: zwiększa jego współczynnik załamania światła, połysk i ciężar, a jednocześnie sprawia, że materiał jest bardziej miękki i lepiej poddaje się szlifowaniu. Dzięki temu możliwe są głębokie, ostre szlify, w których światło rozszczepia się na tęczowe refleksy. Ten sam kieliszek ze zwykłego szkła sodowo-wapniowego byłby wyraźnie bardziej „płaski” optycznie. O tym, jak rodzaj szkła wpływa na odbiór wina, piszemy w artykule dobór kieliszka kryształowego do wina.

Wzory i kolory – od klasyki po czerń

Rozpoznawalnym znakiem manufaktury są tradycyjne polskie szlify w nowoczesnych formach. Najpopularniejsze wzory to m.in. Ananas, Młynek, Oliwka i Brylant. Obok klasycznego, bezbarwnego kryształu w ofercie są wersje kolorowe: kobaltowe, rubinowe, szmaragdowe, bursztynowe, a nawet czarne. Szlif na kolorowym szkle odsłania bezbarwną warstwę pod spodem, więc wzór wygląda jak wycięty światłem.

Co można znaleźć w ofercie

• kieliszki do wina czerwonego i białego, szampana, wódki, likieru, martini czy koniaku,
• szklanki do whisky, wody i drinków, zwykle w kompletach po sześć sztuk,
• karafki do wina i whisky,
• wazony, misy, patery, bomboniery, świeczniki,
• zestawy prezentowe – karafka z kieliszkami lub szklankami w eleganckim opakowaniu,
• wyroby grawerowane, także z motywami godła czy zabytków.

Pełną ofertę można przejrzeć w sklepie internetowym MaRika Crystal. Osobna kategoria to kryształowe kieliszki do wina – od klasycznych kształtów do czerwonego po smukłe modele do białego.

Grawer i zamówienia indywidualne

Jedną z największych zalet małej manufaktury jest elastyczność. MaRika Crystal przyjmuje zamówienia na grawer okolicznościowy – imiona, daty, dedykacje, logotypy firm – oraz projekty indywidualne, w których klient wybiera kształt, kolor i rodzaj zdobienia. Dzięki temu kryształ staje się prezentem z historią: na ślub, jubileusz, odejście na emeryturę albo jako upominek firmowy. Szczególnie popularne są grawerowane komplety dla myśliwych, o których piszemy przy okazji Hubertusa.

Kto korzysta z kryształu ze Starachowic

Jak podawało Echo Dnia, kompletną zastawę z białego kryształu zamówiła Polska Ambasada w Paryżu i regularnie ją uzupełnia. Z wyrobów manufaktury korzystają też polskie i europejskie restauracje. Kryształ ze Starachowic trafia niemal na wszystkie kontynenty – wśród głównych odbiorców gazeta wymieniała klientów z Francji, Portugalii, USA, Skandynawii i Australii. Firma prowadzi sprzedaż detaliczną przez sklepy internetowe oraz sprzedaż hurtową dla firm i stałych partnerów.

Poniżej krótki film, który pokazuje, jak wygląda praca w szlifierni:

Jak dbać o ręcznie szlifowany kryształ

• myj kryształ ręcznie, w letniej wodzie z odrobiną łagodnego płynu – zmywarka z czasem matowi szkło,
• unikaj gwałtownych zmian temperatury, np. wlewania gorącej wody do zimnego kieliszka,
• przy myciu trzymaj kieliszek za czaszę, nie za nóżkę,
• wycieraj ściereczką z mikrofibry lub lnu, by nie zostawiać smug,
• przechowuj kieliszki stojąco na stopce, nie do góry dnem.

Więcej o doborze szkła do konkretnych trunków przeczytasz w poradnikach jak dobrać kieliszki do wina oraz kieliszki do likieru i nalewek.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się MaRika Crystal?

W Starachowicach w województwie świętokrzyskim. Firma działa od 1991 roku jako Zakład Produkcyjno-Handlowy „Marika”.

Czy kryształ MaRika Crystal jest ołowiowy?

Tak. Według producenta wszystkie wyroby powstają z kryształu ołowiowego o zawartości 24% PbO.

Czy można zamówić grawer na kieliszkach?

Tak. Manufaktura wykonuje grawer okolicznościowy i firmowy oraz przyjmuje zamówienia indywidualne.

Czy szlif jest naprawdę ręczny?

Tak. Każde nacięcie wykonuje mistrz zdobnictwa na tarczy szlifierskiej, a następnie szlif jest ręcznie polerowany.

Rzemiosło, które warto znać

W czasach, gdy większość szkła na sklepowych półkach powstaje masowo na liniach produkcyjnych, MaRika Crystal wciąż robi wszystko po staremu: hutnik, mistrz szlifu, grawer i ktoś, kto na końcu ogląda każdy kieliszek pod światło. Efektem są przedmioty, które nie tylko pięknie wyglądają na stole, ale też niosą kawałek polskiej tradycji. Jeśli szukasz kryształu z duszą – ze Starachowic, a nie z anonimowej fabryki – warto poznać tę manufakturę bliżej.

Zdjęcia: materiały ZPH „Marika” – MaRika Crystal.